Hojii barsiisaa dhuunfaa Finfinnee keessatti
Barattoota KG hanga kutaa 12 mana isaaniitti yookiin sarara irratti, yeroo isiniif mijatutti barsiisaa. Gatii isin murteessitu, Temari.et immoo barnoota maatiin mirkaneesse hunda isiniif kaffala.
Hojichi maal fakkaata
Maatiin yeroo mucaan isaanii barnoota tokko keessatti rakkatu yookiin qormaata biyyaalessaaf qophaa'u gara Temari.et dhufu. Maatiin tokko yommuu isin filatu, guyyootaa fi sa'aatii barnootaa waliin murteessitu, achiis mana isaaniitti yookiin sarara irratti barsiiftu.
Barattoonni guyyaa mana barnootaa waan jiraniif, barnoonni dhuunfaa sa'aatii daree booda, galgala yookiin dhuma torbanii gaggeeffama. Kanaafuu barsiisuu dhuunfaa hojii yeroo guutuu yookiin barnoota yunivarsiitii cinaatti qabachuun salphaa dha.
Hojii hammam akka fudhattan isinuma murteessitu: barnootaa fi kutaalee barsiiftan, naannoowwan deemuuf fedhii qabdan, akkasumas qaamaan, sarara irratti yookiin lamaanuun akka barsiiftan. Maatii tokkoon jalqabdanii, yeroo argattan maatii biroo dabaluu dandeessu.
Maatiin maal gaafachaa jiru
Maatiin tarree eegattootaa Temari.et irratti gaaffii isaanii dhiisaa turaniiru. Isaan keessaa hedduun gargaarsa barnoota sadarkaa lammaffaa barbaadu.
Gaaffilee hundaa keessaa gara walakkaa
Kutaa 12 fi qormaata biyyaalessaa
Gara harka sadii keessaa tokko
Kutaa 9 hanga 11
Muraasa qofa
KG hanga kutaa 8
Barnootaan, kan baay'ee gaafatamu dursa
- 1Herrega
- 2Fiiziksii
- 3Keemistirii
- 4Seenaa
- 5Baayoloojii
- 6Diinagdee
- 7Jiyoograafii
- 8Afaan Ingiliffaa
Maatiin hedduun barnoota damee saayinsii uumamaa yookiin saayinsii hawaasaa hundaaf gargaarsa gaafatu.
Gaaffileen Finfinnee keessaa bakka hunda irraa dhufu, Boolee, Ayat, Yeka, Kolfee, Saris fi Jemo dabalatee. Magaalota Finfinnee ala jiran kan akka Sulultaa, Dukam, Hawaasaa fi Woldiyaa irraas ni dhufu.
Fulbaana 2019 A.L.I gaaffilee tarree eegattootaa Temari.et irra jiran irraa lakkaa'ame.
Akkamitti kaffalamtu
Yeroo iyyattan gatii sa'aatii tokkoo murteessitu. Obboloota wal faana yoo barsiiftan, mucaa dabalataa tokkoon tokkoon isaatiif gatii dabaluu dandeessu.
Maatiin ji'a hunda osoo inni hin jalqabin dura Temari.et irratti kaffalu, barnoonnis erga ji'i sun kaffalamee booda qofa banama. Barnoonni isin kennitan hundi duraanuu kaffalameera.
Barnoota hunda booda akka kenname mallatteessitu, maatiin immoo ni mirkaneessa. Guyyoota sadii keessatti yoo deebii hin kennin, akka mirkanaa'etti lakkaa'ama. Ji'i yommuu xumuramu, galiin barnoota mirkanaa'e hundaa kaffaltii tajaajilaa 10% hir'atee gara boorsaa Temari.et keessaniitti darba. Achii gara herrega baankii yookiin Telebirr keessaniitti akka isiniif ergamu gaafachuu dandeessu.
Fakkeenya ji'a tokkoo
- Sa'aatii 12, sa'aatiitti qarshii 250
- qarshii 3,000
- Kaffaltii tajaajilaa Temari.et (10%)
- qarshii 300
- Gara boorsaa keessaniitti kan kaffalamu
- qarshii 2,700
Kun fakkeenya qofa: lakkoofsa dhugaa kan murteessu gatii fi sa'aatii keessan dha.
Eenyutu iyyachuu danda'a
Barsiisonni, barattoonni yunivarsiitii fi eebbifamtoonni hundi iyyachuu danda'u. Barnoota keessan sirriitti beekuu fi barataa xiqqaaf ibsuu danda'uu qabdu. Iyyannichi waan afur isin gaafata:
Eenyummeessaa Faydaa keessan
Lakkoofsa kaardichaa fi suuraa ifaa yookiin iskaanii isaa.
Waraqaalee ragaa keessan
Digrii yookiin dipiloomaa keessan (yoo qabaattan) fi xalayaa muuxannoo manneen barnootaa itti barsiiftan irraa argattan. Barsiisonni manni barnootaa isaanii Temari.et fayyadamu faayilii hojjetaa isaanii irraa kallattiin sanadoota maxxansuu danda'u.
Barnootaa fi kutaalee keessan
Sirna barnootaa biyyaalessaa KG hanga kutaa 12 irraa filadhaa, bakka itti barsiiftan yookiin sarara irratti akka barsiiftanis himaa.
Gatii keessan
Gatii sa'aatii tokkoo, barataa tokko waliin. Booda jijjiiruu dandeessu.
Akkaataa itti iyyattan
Akkaawuntii keessan uumaa
«Barsiisuuf iyyadhaa» tuqaatii lakkoofsa bilbila keessaniin galmaa'aa. Gara daqiiqaa tokko qofa fudhata.
Piroofaayilii barsiisaa keessan guutaa
Barnootaa fi kutaalee keessan, bakka itti barsiiftanii fi gatii keessan galchaa. Sana booda akkaataa itti barsiiftan irratti sarara muraasa barreessaa.
Eenyummeessaa fi waraqaalee ragaa keessan dabalaa
Lakkoofsa Faydaa keessan galchaa, suuraa ifaa yookiin iskaanii waraqaalee ragaa keessanii dabalaa. Unkicha olkaa'attanii booda xumuruu dandeessu.
Isiniif bilbilla
Gareen Temari.et iyyannoo hunda ni ilaala, kan keessan erga ilaalamee booda immoo isiniif bilbila. Barsiisonni mirkanaa'an galmee barsiisota dhuunfaa keessatti mul'atu, maatiin achitti isaan argatu.
Gaaffilee barsiisonni dhuunfaa gaafatan
Barsiisuu dhuunfaa hojii yeroo gartokkee godhachuu nan danda'aa?
Eeyyee. Maatii kam akka fudhattan isin filattu, tokkoon tokkoon isaanii waliinis sa'aatii barnootaa irratti walii galtu. Kanaafuu barsiisuu dhuunfaa hojii keessan yookiin barnoota yunivarsiitii keessan cinaatti qabachuu dandeessu.
Barattoonni yunivarsiitii iyyachuu danda'uu?
Eeyyee. Barattoonni yunivarsiitii, eebbifamtoonni fi barsiisonni hojii irra jiran hundi iyyachuu danda'u. Iyyannoon hamma barnoota keessan beektanii fi sanadoota agarsiisuu dandeessaniin madaalama.
Hojiin barsiisaa dhuunfaa sarara irratti jiraa?
Eeyyee. Yeroo iyyattan sarara irratti, qaamaan yookiin lamaanuu filattu. Temari.et barnoota sarara irratti kennamu hundaaf hidhaa walga'ii viidiyoo uuma, kanaafuu mana keessaniitii barattoota magaalota biroo jiran barsiisuu dandeessu.
Hammam argachuu nan danda'a?
Gatii sa'aatii keessan isin murteessitu. Maatiin sa'aatii barsiiftan hundaaf gatii sana kaffala. Temari.et 10% ofitti hambisa, kan hafe immoo kan keessan dha.
Yoom nan kaffalama?
Maatiin ji'a hunda dursanii kaffalu. Ji'i yommuu xumuramu, galiin barnoota keessan mirkanaa'anii gara boorsaa Temari.et keessaniitti darba. Achii gara herrega baankii yookiin Telebirr keessaniitti ergisiisuu dandeessu.
Finfinnee keessa jiraachuu qabaa?
Lakki. Yeroo iyyattan bakka itti barsiiftan ni ibsitu, sunis magaalaa kamiyyuu ta'uu danda'a. Barnoonni sarara irratti bakka interneetiin amanamaan jiru kamiyyuu irraa ni hojjeta.
Iyyachuuf kaffaltiin jiraa?
Lakki, iyyachuun bilisaa dha. Kaffaltiin tajaajilaa Temari.et galii keessan irraa hir'ata: barnoota ji'a hundaa mirkanaa'an irraa 10%.
Erga iyyadhee booda maaltu ta'a?
Gareen Temari.et piroofaayilii fi sanadoota keessan ilaalee isiniif bilbila. Erga mirkanaa'anii booda piroofaayiliin keessan galmee barsiisota dhuunfaa keessatti mul'ata, maatiinis gaaffii isiniif erguu danda'u.
Har'a iyyannoo keessan jalqabaa
Olkaa'attanii booda itti deebi'uu dandeessu. Erga ilaalamee booda gareen Temari.et isiniif bilbila.